Jump to content

Welcome to [ iT ] Forums
Register now to gain access to all of our features. Once registered and logged in, you will be able to create topics, post replies to existing threads, give reputation to your fellow members, get your own private messenger, post status updates, manage your profile and so much more. If you already have an account, login here - otherwise create an account for free today!
Cộng đồng Âm nhạc Việt Nam

Hình ảnh

Thử tìm hiểu ngôn ngữ Huế qua thơ ca


  • Please log in to reply
63 replies to this topic

#21
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:
@:dragon_anmay và tran quang anh
Cám ơn các bạn nhiều lắm ... . Các bạn cẩn thận không thì có thể nhầm ngôn ngữ Huế với ngôn ngữ Thừa Thiên đó nha

#22
dragon_anmay

dragon_anmay

    Căn bản tin học tốt

  • Advance Member
  • Pip
  • 88 Bài Viết:
Trong mấy bài trên còn nhiều từ lắm đại loại như "mần, dị, tề, hè... "còn nhiều nữa.
P/s tqa: câu nớ tui tặng vic mà ông giải nghĩa ra rứa còn chi thú vị nữa :bong . Dù sao cũng hên còn mấy câu nữa không nói chứ nói ra bể mánh hết.

#23
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:

sao tiếng Huế khó hiểu vậy trời

Mô, tê, răng, rứa

cái này ko biết nghĩa là gì?

Vicky là girl hở?
Lúc trước huongmany thích nói chuyện lắm :bong ....
...............
Không khó hiểu lắm đâu, Vicky chỉ cần lưu ý chút đỉnh thôi là hiểu liền mà...mà cũng chẳng có chi quan trọng cả, chỉ là vui thôi mà
Thân ái
huongmany

#24
vicky

vicky

    Trung cấp CSTH

  • Advance Member
  • PipPipPip
  • 495 Bài Viết:

Vicky là girl hở?
Lúc trước huongmany thích nói chuyện lắm ....
...............
Không khó hiểu lắm đâu, Vicky chỉ cần lưu ý chút đỉnh thôi là hiểu liền mà...mà cũng chẳng có chi quan trọng cả, chỉ là vui thôi mà
Thân ái
huongmany

:yes Vicky là girl nè, huongmany cũng thế hả :jeje: Vicky cũng nói chuyện nhưng mà ko nói tiếng Huế là được :ay: cho Vicky nick YM để nói chuyện nha :bong
@:dragon_anmay & tran quang anh: 2 bạn là con trai Huế hà 8->

#25
dragon_anmay

dragon_anmay

    Căn bản tin học tốt

  • Advance Member
  • Pip
  • 88 Bài Viết:

Vicky là girl hở?
Lúc trước huongmany thích nói chuyện lắm ....
...............
Không khó hiểu lắm đâu, Vicky chỉ cần lưu ý chút đỉnh thôi là hiểu liền mà...mà cũng chẳng có chi quan trọng cả, chỉ là vui thôi mà
Thân ái
huongmany

:yes Vicky là girl nè, huongmany cũng thế hả 8-> Vicky cũng nói chuyện nhưng mà ko nói tiếng Huế là được :- cho Vicky nick YM để nói chuyện nha :-
@:dragon_anmay & tran quang anh: 2 bạn là con trai Huế hà :bong

Dragon chỉ là người huế thôi :jeje: . Có gì thắc mắc về tiếng Huế thì cứ hỏi nha luôn săn sàng trả lời :ay: .Ở đây sử dụng tiếng Huế cũng tuyệt.

#26
vicky

vicky

    Trung cấp CSTH

  • Advance Member
  • PipPipPip
  • 495 Bài Viết:

Dragon chỉ là người huế thôi . Có gì thắc mắc về tiếng Huế thì cứ hỏi nha luôn săn sàng trả lời .Ở đây sử dụng tiếng Huế cũng tuyệt

thế "con trai" tiếng huế là "người" àh? :jeje: hay ý Dragon nói là ko phải con trai?

#27
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:

Dragon chỉ là người huế thôi . Có gì thắc mắc về tiếng Huế thì cứ hỏi nha luôn săn sàng trả lời .Ở đây sử dụng tiếng Huế cũng tuyệt

thế "con trai" tiếng huế là "người" àh? 8-> hay ý Dragon nói là ko phải con trai?

Hình như Dragon muốn nói : hiện tại Dragon không ở Huế, phải vậy không Dragon?
@Dragon:"Ở đây sử dụng tiếng Huế cũng tuyệt". Là ở đâu vậy Dragon?
@tran quang anh: " nớ" khó hiểu lắm sao mà bạn phải thoát mồ hôi vậy?
Tặng bạn nè:
"..Yêu người về giữa hư không
Như thyền không bến ngược dòng trôi xa
Thương cho kẻ ở miền xa
Ai về bên "nớ" cho ta nhắn cùng "

@Vicky: Hôm nào huong sẽ gửi YM qua PM nha.
Thân

#28
dragon_anmay

dragon_anmay

    Căn bản tin học tốt

  • Advance Member
  • Pip
  • 88 Bài Viết:

Dragon chỉ là người huế thôi . Có gì thắc mắc về tiếng Huế thì cứ hỏi nha luôn săn sàng trả lời .Ở đây sử dụng tiếng Huế cũng tuyệt

thế "con trai" tiếng huế là "người" àh? 8-> hay ý Dragon nói là ko phải con trai?

Hic bắt bẻ ghê nhỉ. Dragon chỉ la boy thôi :ay:
Huongmany: Hiện tại đang ở SG(nói Sg cho nó oai) ngoài nớ là rứa mà :(". Thực sự thì dragon không biết giữa tiếng Huế với tiếng Thừa Thiên khác nhau như thế nào cả. Huongmany có thể chỉ cho dragon được không.

#29
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:

Huongmany: Hiện tại đang ở SG(nói Sg cho nó oai) ngoài nớ là rứa mà :)". Thực sự thì dragon không biết giữa tiếng Huế với tiếng Thừa Thiên khác nhau như thế nào cả. Huongmany có thể chỉ cho dragon được không.

Ờ..Tiếng Huế và Thừa Thiên có khác đấy, từ từ rồi mình cùng tìm hiểu cho vui nha
huong mới nhắc "nớ" là bạn dùng rồi, đâu có khó hiểu phải không! Mà này, hình như bạn không phải người Huế, hoặc là bạn đã xa Huế quá...lâu rồi
"..ngoài nớ là rứa mà", nếu là người Huế bạn sẽ nói "ngoài mình là rứa mà" hi hi...
Thân

#30
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:
Chúng ta tiếp tục nha các bạn

Posted Image
Đồng Khánh - Huyền Trân xưa
(Trần Kiêm Đoàn)

Tôi nhớ mãi một "mai tê" Đồng Khánh
Một mai tê... dễ sợ: Lạnh xa mù
Mai tê rồi bóng xế trăng lu
"Con ve kêu mùa Hạ, biết mấy thu gặp chàng!"

Huế có già mô mà níu kéo thời gian
Lo chi rứa nỗi đá mòn sông cạn
Bảy trăm năm những mùa trăng ly tán
Sông nước Chàm miền châu Rí, Châu Ô

Cô công chúa - tóc xanh màu Đồng Khánh
Tuổi quỳnh dao đành... "cho thiếp đi cùng!"
Ngày Chiêm Quốc, đêm mơ về bến Việt
Mắt Huyền Trân còn đẫm lệ Khắc Chung

Điệu Hời ca bơ phờ đòi đoạn
Sên phách vô tình để lạnh dòng sông
Có phai cũ khi nửa đời xa Huế...
Ngõ sau nhìn, quê mẹ có vời trông?

Tôi, Đồng Khánh, mai tê thời son trẻ
Đã xa quê từ dâu bể mưa nguồn
Hái niềm vui tan tác giữa cơn buồn
Nhớ rưng rức nỗi tha phương dồn tụ

Đồng Khánh ơi, Huyền Trân xưa đó
Nhiều tang thương nên Huế đẹp vô cùng
Sông, nước, biển, trời... nơi mô cũng có
Nhưng não nùng làm Huế đẹp rưng rưng

Khi ở Huế thấy Huế buồn chi lạ
Xa Huế rồi thấy Huế quá mênh mông
Trong nỗi nhớ một cũng là tất cả
Khi thương yêu tất cả sẽ vô cùng.

........................................................

Chiều qua huongmany đến Đền Huyền Trân Công Chúa, ngôi đền nằm giữa núi đồi trùng điệp, thật kính thương Công Chúa vô cùng :)

Bài viết này được chỉnh sửa bởi huongmany: 20 April 2008 - 10:55 PM


#31
dragon_anmay

dragon_anmay

    Căn bản tin học tốt

  • Advance Member
  • Pip
  • 88 Bài Viết:

Huongmany: Hiện tại đang ở SG(nói Sg cho nó oai) ngoài nớ là rứa mà :d". Thực sự thì dragon không biết giữa tiếng Huế với tiếng Thừa Thiên khác nhau như thế nào cả. Huongmany có thể chỉ cho dragon được không.

Ờ..Tiếng Huế và Thừa Thiên có khác đấy, từ từ rồi mình cùng tìm hiểu cho vui nha
huong mới nhắc "nớ" là bạn dùng rồi, đâu có khó hiểu phải không! Mà này, hình như bạn không phải người Huế, hoặc là bạn đã xa Huế quá...lâu rồi
"..ngoài nớ là rứa mà", nếu là người Huế bạn sẽ nói "ngoài mình là rứa mà" hi hi...
Thân

Không biết mấy chổ khác sao chứ vùng mình thường xuyên sử dụng từ "nớ". Nó được sử dụng rất đa dạng thay thế cho nhiều từ khác nhau. Khi chưa tìm ra từ thích hợp thì dùng nó có vẻ thích hợp hơn :). Mình thực sự là người Huế mới xa quê khoảng 5 năm. Còn quê của mình thì ở avatar minh có nhắc đến. Không biết huongmany có biết chổ này không?

Bài viết này được chỉnh sửa bởi dragon_anmay: 20 April 2008 - 11:36 AM


#32
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:

Mình thực sự là người Huế mới xa quê khoảng 5 năm. Còn quê của mình thì ở avatar minh có nhắc đến. Không biết huongmany có biết chổ này không?

Biết...biết...Dragon có nhớ Huế không nhỉ?
Ở Sài Gòn có một chỗ rất Huế đó, hôm nào huongmany sẽ giới thiệu cho nha
..................................................................
Chúng ta lại tiếp tục nha:

O Đồng Khánh
(Đồng Di Đỗ Hà)

Sáng ni gặp em mặc áo dài tím Huế
Rứa tình xưa anh đã lỡ nhịp chèo
Hoa sứ ép khô ai mơ tình trang vỡ
Mất em rồi sao oán hận trời xanh

Sáng ni gặp em mặc áo dài tím Huế
Trái tim xao nhớ nhịp guốc qua cầu
Tóc thề em xõa dài vai bé bỏng
Liếc nhìn chi để thấy nón nghiêng đầu

Sáng ni gặp em mặc áo dài tím Huế
Tình đã câm sao nói được yêu người
Tóc mô xanh mà hồn anh run rẩy
Dáng em ngồi răng ôm được bóng người xưa

Anh đã say màu tím Huế đọa đày
Chút hương thừa gió thoảng phút đầu xuân
Anh gửi lại một cành hoa sứ tím
Tạ ơn đời em mãi Huế trong anh...

Bài viết này được chỉnh sửa bởi huongmany: 20 April 2008 - 11:05 PM


#33
dragon_anmay

dragon_anmay

    Căn bản tin học tốt

  • Advance Member
  • Pip
  • 88 Bài Viết:

Biết...biết...Dragon có nhớ Huế không nhỉ?
Ở Sài Gòn có một chỗ rất Huế đó, hôm nào huongmany sẽ giới thiệu cho nha

Huongmany nói chi lạ rứa. Có ai xa quê mà không nhớ chứ. Có xa quê thì mới biết nhớ quê như thế nào :ay:. Ở Sg chổ Huongmany nói là chổ mô rứa?
tran quang anh: hiện đang ở cái lộ mô rứa :ay:

#34
Trần Quang Anh

Trần Quang Anh

    Mr.Mitnick

  • Mod Tin Học
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2773 Bài Viết:
Đây đây :- . Boy Huế chính hiệu . Từ nhỏ đến bây giờ vẫn ở Huế . Huongmany giải thích thêm về tiếng Huế và Thừa Thiên đi , còn nhỏ nên cũng ko biết khác nhau chỗ mô . Nghe huongmany nói mới biết là có tiếng Thừa Thiên đỏ :((

To : Dragon thì ra là đồng hương , pác ở đường mô rứa pác ? :)

Bài viết này được chỉnh sửa bởi tran quang anh: 21 April 2008 - 09:59 AM


#35
dragon_anmay

dragon_anmay

    Căn bản tin học tốt

  • Advance Member
  • Pip
  • 88 Bài Viết:

Đây đây :) . Boy Huế chính hiệu . Từ nhỏ đến bây giờ vẫn ở Huế . Huongmany giải thích thêm về tiếng Huế và Thừa Thiên đi , còn nhỏ nên cũng ko biết khác nhau chỗ mô . Nghe huongmany nói mới biết là có tiếng Thừa Thiên đỏ :)

To : Dragon thì ra là đồng hương , pác ở đường mô rứa pác ? :-

Em ở SIA city đó bác nhưng giờ không còn ở đó nữa vô nam kiếm ăn rồi :((. Từ nhỏ tới giờ thì ở Huế rứa sinh ra ở chổ mô? Bác ở đường nào thế ?

Bài viết này được chỉnh sửa bởi dragon_anmay: 21 April 2008 - 01:49 PM


#36
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:
Để kết thúc phần mình huongmany trích một đoạn nhỏ bài viết của tác giả Hoàng Long Hải và giới thiệu tác phẩm HUẾ CỦA MỘT THỜI của Võ Hương An qua bài viết của Trần Kiêm Đoàn
................................................................................
...............................................................

Trích vài đoạn của tác giả: Hoàng Long Hải :
.......
Một thời mê thơ, năm đầu tiên khi học ở Huế, tôi cố tìm cho được một bài thơ về Huế của Tố Hữu để chép vào tập thơ “Thơ Chép” của tôi. Bài thơ này có câu “Huế của ta ơi! Huế của ta!” Và tôi cho thế là hay lắm. Về sau, ... thì tôi thấy Tố Hữu viết sai mất rồi.
Người Huế ít có cái tự hào một cách khoe khoang như vậy. Cho nên không mấy khi người Huế dùng chữ “ta”. Họ không nói “Huế ta” mà nói “Huế mình”. Nói với người Nam, tôi nói theo cách Huế là “ngoài tui” hay “ngoài tôi”, chỉ danh Huế thì nói là “Huế tui” hay “Huế tôi”. Nói với bạn bè Huế thì tôi nói là “Huế mình” hay “ngoài mình”.
Nhưng có gì khác giữa ta và mình?

(Có chứ! Cứ so sánh:

“Một mảnh tình riêng ta với ta” của Bà Huyện Thanh Quan



“Một mình mình biết, một mình mình hay” trong truyện Kiều của Nguyễn Du.

Người đọc sẽ thấy sự khác biệt giữa ta với mình. Mình khiêm nhường hơn, âu yếm hơn, thân thiết nhẹ nhàng hơn, và chơn chất hơn.

Khi bàn tới ngôn ngữ Huế, người ta thường quanh quẩn với “mô tê răng rứa” với “hí” hay “hỉ”. Tiếng Huế nhất là tiếng Huế của mấy bà mấy cô nhẹ nhàng, dễ mến hơn “mặn mà có duyên” hơn dù khi họ mắng nhau “Ðồ tinh le” “quỷ sứ” hay đồ “Con Yêu Bánh Nậm” như tên một tác phẩm của Trần Kiêm Ðoàn. Ngay trong tác phẩm này của Trần Kiêm Ðoàn người ta gặp không ít tiếng Huế như thế: “tinh le”, “tinh đèo đèo”, “đồ yêu”, “đồ quỷ”, “hổ ngươi”, “ôốc dôộc”, “trổ trời mà lên”, “ác nhơn thất đức”, “làm bộ làm tịch” “làm tàng”, “giựt le”, “tội tình chi rứa”, “thiệt là ngụy, “hiện ngụy” v.v...

Người khi nói “nhìn”, họ gọi là “ngó” (ngó chi tôi đồ cỏ dại hoa hèn). Nếu có một anh con trai nào đó hay nhìn lén, hay nhìn lâu một cô gái Huế. Cô ta thấy “ôốc dôộc” và “làm đày” mà nói: “Nợ nần chi mà ngó nhau dữ dứa?”

Khi yêu ai, họ ít khi dùng chữ “yêu”. Có lẽ từ thập niên 1950, “văn minh” hơn, người ta mới nói “Anh yêu em” hay “Em yêu anh” hay “Hai người yêu nhau”. Trước đó, họ gọi là thương. “Anh thương em” hoặc ngược lại. Chẳng hạn như trong câu ca dao:

Ðường vô xứ Huế quanh quanh
Non xanh nước biết như tranh họa đồ
Thương anh em cũng muốn vô
Sợ truông Nhà Hồ, sợ phá Tam Giang.
Phá Tam giang ngày rày đã cạn
Truông Nhà Hồ Nội Tán dẹp yên.
...
Chữ “thương” hay hơn chữ “yêu”. Thương là cho hết, là hy sinh mà không đòi lui. Thương em là hy sinh cho em, có thể cả cuộc đời cho em nếu em về chịu về làm vợ, mà không so đo, kèn cựa em thương lại nhiều hay ít. Yêu thì ngược lại.

Về tiếng Huế, phải nói nhà thơ Hoàng Xuân Sơn đã đưa ngôn ngữ Huế vào thơ một cách tài tình. Ông không chỉ dùng tiếng Huế, mà còn đức cả những “thành ngữ Huế” vào thơ. Có lẽ một số người còn nhớ bài thơ “Huế Chi Lạ Rứa” sau đây của một cô nữ sinh lớp đệ tam trường Ðồng Khánh hồi cuối thập niên 1950:

Chi lạ rứa, chiều ni tui muốn khóc
Ngó chi tôi đồ cỏ dại hoa hèn
Nhìn chi tui hình đom đóm trong đêm
Cho thêm tủi bên ni bờ cô tịch
Tui mơ ước có bao giờ tuyệt đích
Tui van xin răng mà cứ làm ngơ
Rồi ngó tui chi lạ rứa hững hờ
Cho thêm tủi bên ni bờ cô tịch

Vì là chốn kinh đô, nơi vua chúa, quan quyền sinh hoạt, vào ra thưa bẩm, cúi đầu vòng tay, khi đi tay không đánh xa vung vẩy, chân bước nhẹ nhàng, chậm rãi, không chạy nhảy la hét... Tất cả những điều đó có ảnh hưởng đến cách nói năng của người Huế. Ngoài ảnh hưởng vua quan ấy, còn nhiều ảnh hưởng khác nữa: Phật Giáo, Nho Giáo khá sâu đậm. Cái “nhu hòa” của đạo Phật, cái “khuôn phép” của đạo Nho tất không chấp thuận những cách nói năng “dao to búa lớn”, nhất là đối với đàn bà con gái; con gái thường phải tập công, dung, ngôn, hạnh. Dĩ nhiên, không ai có thể nói toàn bộ mọi người là như thế, nhưng những ảnh hưởng nói trên với số đông người Huế không thể là không có được.

Bên cạnh những “nhu hòa nhã nhặn đó, không thể không có “giọng nói vua quan” mà người Huế thường gọi chung là “giọng các mệ”.

Ðến Huế, ở tại nhà một người bà con tôi gọi bằng chú thím. Tôi ngạc nhiên và cảm thấy ghê ghê khi bà thím mắng yêu đứa con trai út của bà: “Quất cho một roi đứt cái đầu”. Các thành ngữ “chèm đầu bây chừ”, “chém đầu cho tau” là tiếng các mệ dùng để mắng thiên hạ.

Trong cuốn “Nếp Nhà” của Bửu Kế, ông có thuật câu chuyện một mệ (ông Bửu Kế cũng là mệ đấy!) ngày xưa giàu có lắm, nay thời thế đổi thay, “sa cơ lỡ nghiệp”, nhưng “giọng các mệ” thì vẫn còn y chang. Một hôm, đói quá mệ xin người quen hai hào để mua một củ khoai ăn cho đỡ đói lòng, nhưng cách xin và cách nói của mệ vẫn ý như lúc còn “làm cha thiên hạ”:

- Ðưa mệ hai hào ra mệ “chém” một củ khoai.
Không chém được đầu ai mệ chém củ khoai vậy.

Hoặc một lần mệ cùng bạn bè vào vườn nhà người ta trộm bưởi, bị chủ nhà đuổi bắt. Bạn bè chạy cả. Mệ kẹt trên cây, không chạy kịp, sợ thì sợ nhưng mệ vẫn còn “giọng các mệ”.

- Xê ra dưới cho “mệ xuống”.
...................
Một ông chú biểu tôi đến thăm “o Hường” nhà ở đường Âm Hồn. Nhà “o Hường” là nhà quan, tôi gọi bằng cô (o) và chồng bà thời còn vua nhà Nguyễn làm chức Hồng Lô Tự Khanh, nói trại Hồng ra Hường. Khi tôi vào nhà, thấy “o Hường” của tôi đang nằm trên ghế trường kỷ đọc thơ “Thoại Khanh - Châu Tuấn” hay “Phạm Công Cúc Hoa” gì đó. Tôi đứng sát vách tường, hai tay chắp vào nhau, nói vừa đủ nghe:

-Thưa “o”.

Bà cô tôi không nghe (hay giả bộ không nghe?) Tôi chờ mấy phút rồi “thưa o” lần thứ hai. Bấy giờ “o tôi” mới từ từ ngừng đọc, ngồi dậy, bỏ cuốn thơ xuống bàn, gỡ cái kiếng lão để trên cuốn thơ, nheo mắt nhìn tôi, nói hơi nặng tiếng, kéo dài ra, nhão nhoẹt để biểu lộ sự đài các:

- Thưa o thì “cấc” (cất) cái gương (kính/kiếng) đi đã.

Nói xong “o tôi” chuẩn bị nằm xuống đọc tiếp.

Tôi không mang kiếng mát, nhưng mang kiếng cận màu nước chè lạt. Tôi vội vàng gỡ kính ra cầm tay. “O tôi” nhìn lại một lần nữa, thấy tôi cất kiếng, bà hỏi, giọng nói vẫn cứ kéo dài như một cuốn băng nhão:

- A... a... i đó mà thưa o?

Tôi bèn “làm bản tự khai”:

- Thưa o... cháu là con trai của ông... cháu nội của ông...

Bấy giờ “o tôi” mới đon đả:

- Cháu đó à! ...
Tôi ráng nghe lời “o tôi” ca cẩm, mong màn này chấm dứt sớm để dọt cho lẹ.

Trong cái khuôn phép của đạo nho, “đi cúi mặt xuống đất, về cất mặt lên trời” (có nghĩa là không được nhìn ngang nhìn ngửa), trong cái nhu hòa của đạo Phật, trong cái vẻ cao sang, đài các của dòng dõi vua quan, người Huế không ngạc nhiên khi thấy một cô gái Huế kín đáo che nụ cười sau mái tóc đen hay nón lá, hay mân mê tà áo, hoặc bứt mấy chiếc lá bên cạnh, xé nhỏ thả xuống đất, mặt cúi gằm không cho người đối thoại thấy nét vui hay nụ cười hiện ra trên mặt.
Con gái Huế thường có tên khá đặc biệt. Ngoài tên các loài hoa như Mai, Lan, Cúc, Trúc với một chữ đệm ở trước khá hay hoặc tên các loại ngọc, có khi là Diêu (tên một loại ngọc), một số đông có chữ đệm “Diệu” ở phía trước như Diệu Trâm, Diệu Mai, Diệu Trúc, Diệu Lan, Diệu Trang. Ôi thôi rất nhiều diệu. Diệu thường đi với tên của các loài hoa, loài ngọc, có khi cả với trái cây như chị em Diệu Trà, Diệu Lê (một thời đẹp nổi tiếng ở Huế), nhưng chẳng bao giờ thấy Diệu Lựu, Diệu Chanh, Diệu Bưởi. Tên Lựu thì có thể có Bạch Lựu (Tôi chưa từng thấy hoa hay trái lựu màu trắng, thường thì cây lựu cho hoa màu đỏ nên có khi gọi là lửa lựu như câu Kiều: “Bên hè lửa lựu lập lòe đơm bông”), hoặc Thạch Lựu (cũng là một người đẹp nổi tiếng ở Huế).

Tên đệm là Diệu cho thấy ảnh hưởng của Phật Giáo trong việc đặt tên con dù từ chùa Diệu Ðế bên kia sông đào Hàng Bè hay Tứ Diệu Ðế trong kinh Phật.

Tiếng Việt, vốn đơn âm, nên có thể nói lái được, vẫn có nghĩa. Chẳng hạn như câu:

Xứ Thủ Ðức năm canh thức đủ
Kẻ cơ thần trở lại Cần Thơ

Người Huế thường hay nói lái để đùa. Trong Nam hiện tượng đó không phổ biến như Huế.
Cũng có khi họ dùng chữ có hai nghĩa như câu “Ai vô trong nội nhớ hoài”. Trong và nội cùng một nghĩa, một tiếng Nôm (trong), một là Hán (nội). Nhớ và hoài cùng một nghĩa. Nhớ là Nôm, hoài là Hán Việt. Câu này có nghĩa là ai đó, một người yêu chẳng hạn, bị “đưa vô Nội” tức là vào trong Ðại Nội, cấm thành, nơi vua và hoàng gia ở, khiến người ở ngoài này nhớ mãi, nhớ hoài.

Ở Huế, thành ngữ “đưa con vô Nội”, là đưa con gái vào làm cung phi trong Ðại Nội. Người vào đó, giống như con gái vào dòng tu kín, không được ra khỏi Ðại Nội và khó gặp được cha mẹ, bà con. Từ đó, câu này biến thành câu có nghĩa bóng như “Dắt trâu vô rú” là trâu đi mất. Cho bạn mượn tiền không bao giờ bạn trả lại, coi như mất, giống như “Ðưa con vô Nội” hay “Dắt trâu vô rú” vậy.

Ngày xưa có hai người “thương” nhau, rồi người con gái được (hay bị) tuyển vào cung cấm. Thế là coi như hai người không bao giờ gặp nhau lại nữa, có gặp nhau đành hẹn lại kiếp sau xin “tại nguyện tác tị dực điểu, tại địa nguyện vi liên lý chi” tức là “kiếp sau xin làm chim liền cánh, cây liền cành” hoặc như trong truyện Kiều:

Kiếp sau chưa dứt hương thề
Làm thân trâu ngựa đền nghì trúc mai.

(Hoàng Long Hải)

#37
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:
Trần Kiêm Đòan giới thiệu
HUẾ CỦA MỘT THỜI của Võ Hương An

.............
Huế là vùng đất của thực và mộng. Thực, không hẳn luôn luôn là nỗi xót xa và mộng, không phải luôn luôn là thế giới tuyệt đẹp như trong khái niệm đời thường. Thực và mộng ở đây là vừa có nhau vừa mất nhau. Đi giữa Huế mà không biết Huế nơi mô; xa Huế mà cứ thấy Huế mồn một trong lòng mình.

Quê tôi, một vùng quê ven Huế, là đất xưa của Chiêm Thành. Khi lớn lên qua thành phố Huế học, tôi lại được học trường Hàm Nghi, tức là trường Quốc Tử Giám cũ. Tôi chỉ biết mơ hồ trường Quốc Tử Giám là nơi ngày xưa chỉ dành riêng cho con vua cháu chúa học. Ngày tôi vào trường năm 1957, chỉ còn thấy nét phôi pha của những bức hoành phi, những câu đối bằng chữ Hán, những hình hoa văn còn in dấu trên tường bên ngoài lớp học. Học trò nơi đây không còn là cô chiêu cậu ấm con nhà quan mà con nhà dân tứ xứ. Lúc chưa vào trường, tôi cứ tưởng tượng các thầy cô giáo “Quốc Tử Giám Hàm Nghi” đều mặc áo dài đen đội khăn đóng đi dạy. Không ngờ, các thầy cô Hàm Nghi thuở ấy đều trẻ trung, xông xáo và sôi động không ngờ: “Cô Túy Hồng vừa đi, vừa chạy. Thầy Lê Khuê vừa dạy vừa đờn…!”

Tôi từ Hàm Nghi lên Quốc Học, văn khoa, sư phạm và “học dài” qua tới Mỹ. Nhưng những thầy cô để dấu ấn đầu đời sâu đậm nhất, không chỉ cho riêng tôi mà cho cả một thế hệ học trò thời đó, vẫn là các thầy cô Hàm Nghi. Tâm lý học phương Tây cho rằng đó là giai đoạn “định hình bản sắc xã hội” (social identity establishment) của tuổi tiền dậy thì (pre-teen). Tôi thì khỏi mất công đi xa như vậy mà chỉ nghĩ đơn giản rằng, dấu ấn mà thầy cô Hàm Nghi để lại trong chúng tôi là do thầy cô tận tâm dạy dỗ nên học trò thương kính thầy cô. Đơn giản rứa thôi. Giới thầy cô Huế qua Mỹ cũng nhiều, nhưng một vị thầy Hàm Nghi chiếm nhiều cảm tình nhất của học trò thời đó mà tôi và các bạn đồng môn được gặp lại trên đất Mỹ là thầy Võ Văn Dật. Dù sau đó thầy chuyển qua làm thẩm phán tòa án, nhưng bản thân tôi và bạn bè đứa nào cũng thương quý thầy. Trong văn chương, thầy Võ Văn Dật là nhà văn Võ Hương An, tác giả của những bài ký sự, hồi ức, khảo luận rất sinh động và công phu về Huế, cung đình Huế và văn hóa Huế.

Thời xa Huế, tôi lại nghe không biết bao nhiêu là tiếng gọi da diết về những tâm tình thương Huế, nhớ Huế.

Hình như là với một người Huế khi xa quê, sẽ không biết mình nhớ gì ở Huế; và khi mường tượng một chân dung của Huế, sẽ không biết Huế “ra răng”. Phải chăng Huế là những cơn mưa dầm héo úa, là những trận nắng cháy da, là dòng sông Hương hiền như Mẹ, là núi Ngự cùng dãy Trường Sơn vững chải như Ba, là hoàng thành lăng miếu triều Nguyễn, là tóc thề, nón bài thơ và những mối tình đầu “chỉ có hôn nơi má” – một lần – mà muôn trùng dâu bể vẫn không quên?! Huế là từng mảnh đời vụn rời như thế hay tất cả hòa quyện nhau “muôn muôn mà một” giữa đời này?

Nền văn hoá Huế định hình từ 700 năm trước, nhưng sự nhất quán về một “tính Huế” tiêu biểu thì vẫn còn nhuốm mầu tưởng tượng và suy diễn không giống như một nền văn minh “Miệt Vườn” với hơi thở của rừng U Minh, mùi phù sa của Rừng Mắm trong các tác phẩm điển hình của Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam.

Gặp nhà văn Sơn Nam trong một quán cà phê cóc trên đường Lý Chính Thắng đâu khoảng mười năm trước, tôi ngõ ý ngưỡng mộ tác phẩm Hương Rừng Cà Mau của anh với hình ảnh “muỗi kêu như sáo thổi, đĩa lội như bánh canh”. Sơn Nam vén hai ống quyển chân gầy gò của một thân xác chưa đầy bốn chục ký xương da của anh và nói cứng: “Nhị túc cương như thiếc – Hai chân cứng như sắt - nầy đã đi khắp mọi miền lục tỉnh mới hửi được hơi hướm rừng U Minh…” Huế có rất nhiều người viết văn, làm thơ, làm nhạc, làm họa, nhưng vẫn chưa có một nhà văn hay môt nghệ sĩ tiêu biểu điển hình của Huế. Phải chăng vì tất cả chỉ khảo luận, suy nghĩ, ngắm nhìn để mô tả và suy diễn về Huế mà chưa từng “lặn lội” đi trong Huế như Sơn Nam đã từng dép vệt gót, áo sờn vai giữa Cà Mâu, Đồng Tháp?

Trong nhiều tác phẩm văn chương viết về Huế, một tác phẩm mới nhất vừa mới ra đời mà khi đọc, tôi bỗng có cảm tưởng tác giả có được dáng vẻ “giày vệt gót, áo sờn vai” với Huế. Đó là tập Huế Của Một Thời của Võ Hương An

Tác giả Võ Hương An giới thiệu: “Huế Của Một Thời là tập hợp những bài viết về Huế của một thời đã qua, thấp thoáng bóng cung đình, trong hoài niệm của một người xa xứ ở vào tuổi xế chiều, nhớ nhớ, quên quên…”

Với 18 bài viết, khởi từ Đường Xưa Thành Nội đến Mấy Lần Thất Thủ Kinh Đô, Võ Hương An đã kết hợp các thể loại văn xuôi phổ biến như truyện, ký, tiểu luận… lại với nhau thành một hợp thể “thật thật, hư hư, quên quên, nhớ nhớ” như thể loại “creative non-fiction” trong văn chương Anh Mỹ. Có những đối tượng rất thật như những con đường Thành Nội cũ. Nhưng khi những con đường đó đã lùi lại sau những đôi giày vệt gót, đã nóng lạnh xa gần qua nhiều lăng kính kỷ niệm, đã chỉ còn dư bóng nhớ nhớ, quên quên trong tâm tư và ký ức của tác giả thì những đường con xưa Thành Nội biết bao lần thay chủ đổi tên trở thành một mạng lưới ân tình, một bức tranh tâm ảnh qua bút ký của Võ Hương An. Nhiều chuyện ngỡ như một viễn cảnh sau lớp sương mù mường tượng, đó là những chuyện về hình ảnh và nếp sinh hoạt cung đình triều Nguyễn, khi hiện lên qua ngòi bút của Võ Hương An lại trở thành rất thật và rất gần gũi nhờ sự hiểu biết tường tận qua nội kiến (insight) của chính tác giả.

Từ giã khung cảnh cao sang, quý tộc của cung đình, tác giả lại nhẩn nha rong chơi giữa đời Huế rặt. Một Huế “ngẳng đời” – nhìn thấy vẻ “trong như nước đái bà chúa” ngay trong ly nước của mình hay ví von “chạy rong như ngựa Thượng Tứ” cho một người đẹp năng nỗ đi đó đi đây – cũng xuất hiện làm cho câu chuyện thêm giòn, hình ảnh thêm vui tươi.

Tôi cũng có viết lách lai rai về Huế nhưng lại “ham chơi” hơn thầy Võ Hương An của tôi. Khi chợt “dừng bước giang hồ” đọc lại sách viết về Huế của Thầy mình, tôi lại càng thương kính thầy và thích Huế mình hơn. Huế thì bao năm vẫn trầm lặng và dịu dàng như thế. Thầy Võ Hương An, đã gần 50 năm từ ngày tôi được học với thầy ở trường Hàm Nghi, dù qua bao thăng trầm giữa dòng đời và biến động trong lòng người, nhưng phong thái thầy vẫn không có gì thay đổi. Điều nầy đã thể hiện một cách đậm nét qua văn phong của thầy trong Huế Của Một Thời: Nhẹ nhàng và nhân ái. Nhẹ nhàng qua phong vị khiêm khung, đơn sơ mà trang trọng. Nhân ái vì lấy nhãn quan trung đạo nhìn thế sự thăng trầm pha một chút “mắm muối” cười cợt, tươi vui.

Đọc sách là chơi canh bạc nhỏ với thời gian. Đọc để mua vui là lợi nhỏ; đọc để giúp suy gẫm chuyện đời là lợi vừa, đọc để biết những điều mình chưa biết là lợi lớn. Với người khác thế nào tôi chẳng rõ. Riêng tôi, đọc sách Huế Của Một Thời của Võ Hương An tôi bỗng được một lúc cả ba điều đại lợi.

(Trần Kiêm Đoàn)

#38
dragon_anmay

dragon_anmay

    Căn bản tin học tốt

  • Advance Member
  • Pip
  • 88 Bài Viết:
Theo Huongmany và tran quang anh thì mấy từ như "ôốc dôộc" hoặc cái "tôốc" thì viết sao cho đúng nhỉ? Dragon nói ra thì được chứ còn viết thì chịu thua :P.

#39
huongmany

huongmany

    Thạc sĩ CSTH

  • VIP
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2617 Bài Viết:

Theo Huongmany và tran quang anh thì mấy từ như "ôốc dôộc" hoặc cái "tôốc" thì viết sao cho đúng nhỉ? Dragon nói ra thì được chứ còn viết thì chịu thua :d.

ốt dột (xấu hổ)
trốc = trôốc (đầu)
Đây là hai từ cổ. Tiếng Huế hiện nay còn tồn tại khá nhiều từ được xem là cổ (archaic), hoặc có yếu tố cổ.
Giọng Huế + Tiếng Huế = ngoại ngữ hi hi...
Mình khuyên bạn ko nên dùng nhiều, chỉ tìm hiểu hoặc nếu thích thì mắm muối chút ít thêm duyên thôi. Người lớn đã nhận định :"Giọng Huế không phải là giọng nói trước đám đông, mà có thể chỉ là một giọng nói trong phòng khách.”

#40
Trần Quang Anh

Trần Quang Anh

    Mr.Mitnick

  • Mod Tin Học
  • PipPipPipPipPipPip
  • 2773 Bài Viết:
Đúng như lời huongmany , nếu nói Tiếng Huế ở Huế thì còn được , cha nói ở các thành phố khác thì nói ra cũng ngại lắm 8-> với lại nói Tiếng Huế người ta không biết thì rất khó nghe và khó hiểu .






Perfumista - Thong tin nuoc hoa

Stars Counter Game

Balloon vs. Thorns

MU Phuc Hung

Làm Việc Tài Nhà

Mu Da Nang

Tuyển Nhân Viên Bán Hàng

Tư vấn sức khỏe trực tuyến

Close [X]